Ostatnio sporządzałam dla Klienta wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po kilku spadkodawcach tj. po matce, która zmarła w 1984 roku; po ojcu który zmarł 1992 roku oraz po siostrze zmarłej w 2018 roku. Wszystko zawarłam w jednym piśmie. Czy tak można? TAK.

Sytuacja dokładnie przedstawiała się następująco: wnioskodawcą jest jedyny żyjący spadkobiercą po rodzicach i siostrze, bowiem siostra zmarła bezdzietnie oraz w chwili śmierci była niezamężna.

Wszyscy spadkodawcy tj. rodzice oraz siostra mojego Klienta stale przed śmiercią mieszkali pod tym samym adresem.

Wniosek podzieliłam na trzy części: w pierwszym punkcie wniosłam o stwierdzenie, że spadek po matce nabył mąż i dzieci tj. syn i córka; w drugim punkcie wniosłam o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu, że spadek ten nabyły dzieci – córka oraz syn (mój Klient), natomiast w trzecim punkcie wniosłam o stwierdzenie nabycia spadku po siostrze, że spadek ten nabył brat w całości (mój Klient).

Właściwość sądu – ten sam sąd

W jednym wniosku mogłam wnieść o stwierdzenie nabycia spadku po kilku osobach, bowiem do przeprowadzenia tych spraw spadkowych właściwy jest jeden sąd, bowiem wszyscy spadkodawcy zamieszkiwali w okręgu tego samego sądu.

Właściwym miejscowo do przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku będzie sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

Właściwość sądu – różne sądy

Jeżeli w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku po wielu osobach właściwymi miejscowo będzie kilka sądów możesz zwrócić się z wnioskiem o to, aby sprawa została rozpatrzona w jednym z sądów.

Zgodnie z art. 508 § 2 kpc w wypadku gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności albo gdy wymagają tego względy celowości, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedzeniu niejawnym inny sąd do rozpoznania sprawy w całości lub w części.

Stosownie do § 3 art. 508 kpc, wyznaczenie następuje z urzędu albo na przedstawienie sądu właściwego, albo też na wniosek właściwego organu lub osoby zainteresowanej, po wysłuchaniu w razie potrzeby innych osób zainteresowanych.

Co jest brane pod uwagę jako przesłanka do rozpoznania sprawy w jednym sądzie? Przede wszystkim to, że w każdym z postępowań biorą udział te same osoby. Uzasadnieniem jest także to, że większość uczestników, albo wszyscy zamieszkują na terenie konkretnego, jednego sądu.

Reasumując jeśli chcesz dochodzić stwierdzenia nabycia spadku po kilku spadkodawcach, możesz sprawy połączyć w jednym postępowaniu. Od razu we wniosku wskazujesz, że spadek ma być stwierdzony po kilku osobach.

Zapewne wiesz, że czas oczekiwania na pierwszą rozprawę wynosi kilka miesięcy. Kiedy składasz najpierw wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a po zakończeniu sprawy, składasz wniosek o dział spadku – czekasz dwukrotnie po kilka miesięcy na wyjście spraw. Dlatego często doradzam swoim Klientom, aby kiedy to tylko możliwe składali wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku w jednym dokumencie.

Czy można przeprowadzić sprawy o stwierdzenia nabycia spadku i działu spadku w jednym postępowaniu?

Zgodnie z art. 681 kpc „Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego.” Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1995 r. II CRN 133/95:

Zgłoszenie w jednym wniosku żądań stwierdzenia nabycia spadku i jego działu, a także zniesienia współwłasności, stanowi kumulację roszczeń dopuszczalną na gruncie postępowania nieprocesowego na podstawie art. 191 w związku z art. 13 § 2 KPC. Jest jednak oczywiste, że dział spadku (i związane z nim zniesienie współwłasności) może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o stwierdzeniu jego nabycia (art. 521 § 1 KPC oraz art. 1025 § 2 KC). Żądanie stwierdzenia nabycia spadku podlegało rozstrzygnięciu w pierwszej kolejności – w postanowieniu częściowym – a następnie, w postanowieniu końcowym, żądanie działu oraz zniesienia współwłasności.

Kiedy nie należy składać wniosku o stwierdzenie nabycia spadku łącznie z wnioskiem o dział spadku?

Nie ma jakiegoś katalogu spraw, czy przypadków, które wykluczałyby możliwość połączenia stwierdzenia nabycia spadku z działem spadku. Jednakże kiedy wiesz, że sprawa spadkowa będzie skomplikowana, bo np. będziesz unieważniał testament z zapisem windykacyjnym, to najpierw należy zakończyć sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, a w dalszej kolejności założyć ewentualnie sprawę o dział spadku.

*****

Poczytaj także: Nieważność umowy darowizny a dział spadku.

Wesołych Świąt

Małgorzata Woźniak31 marca 2018Komentarze (0)

Życzę Tobie aby Święta Wielkanocne przyniosły radość,
pokój oraz wzajemną życzliwość.
aby ustały spory i waśnie, a wszelkie podziały zakończyły się zgodnym rozstrzygnięciem .

Małgorzata Woźniak

Chcesz unieważnić umowę darowizny, na mocy której Twoja matka przekazała rodzeństwu np. mieszkanie? Musisz mieć podstawę. Zakładam, że podstawę masz, bo np. Twoja matka w chwili sporządzenia umowy, była schorowaną, starszą Panią, która leczyła się od lat na schizofrenię, albo miała demencję starczą, albo została nakłoniona do podpisania umowy.

Kiedy wystąpić z pozwem o unieważnienie umowy darowizny?

Zasadniczo, jak najszybciej. Kiedy spadkodawca umierając pozostawił spadek, to procedurę unieważniania darowizny możesz (a zgodnie z orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8.02.2012r. V CSK 49/11 nawet powinieneś) przeprowadzić w sprawie o dział spadku.

Wynika to z faktu, iż do działu spadku, z mocy art. 688 kpc, stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności, a w szczególności art. 618 § 2  i 3 kpc. Przepis § 2  stanowi, że z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w sprawach wymienionych w paragrafie poprzedzającym jest niedopuszczalne, a sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie współwłasności. Wśród spraw, które wymienia  § 1, wskazano m.in. spory o prawo własności.

Spory o prawo własności a dział spadku

Do sporów o prawo własności zalicza się spory o istnienie przedmiotu współwłasności. Niewątpliwie zatem do tej kategorii trzeba zaliczyć spór o to, czy określony przedmiot należy do spadku, a do rozstrzygnięcia takiego sporu właśnie zmierza żądanie ustalenia, że umowa darowizny takiego przedmiotu, zawarta inter vivos przez spadkodawcę z jednym ze spadkobierców, jest nieważna. W razie uznania takiej umowy za nieważną przedmiot ten wchodzi do spadku i podlega podziałowi. Spór taki zatem należy do kategorii określonej w art. 618 § 1 kpc co oznacza, że powinien zostać rozstrzygnięty w postępowaniu działowym.

Reasumując: umowę darowizny możesz unieważniać w sprawie o dział spadku.

zaliczenie darowizny

Postanowiłam napisać ten post, bowiem udzielając porad prawnych w mojej kancelarii, często spotykam się z błędną interpretacją postanowienia spadkodawcy dotyczącego wyłączenia darowizny z zaliczenia jej na schedę spadkową.

Nie później jak wczoraj, Klient okazał mi akt notarialny darowizny, w którym był zapis: „Spadkodawca oświadcza, że niniejsza darowizna jest zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową”.

Nic nie było by w tym dziwnego, gdyby nie motyw, którym miał się kierować spadkodawca, a mianowicie spadkodawca chciał pozbawić zstępnych zachowku. Notariusz zaproponował zapis o niezaliczaniu darowizny na schedę spadkową i to miało załatwić sprawę zachowku. Czy załatwi?

Nie

Tak sformułowany zapis nie ma nic wspólnego z zachowkiem. Zapis ten ma znaczenie przy dziale spadku, kiedy spadkobiercy dzielą pozostałą po spadkodawcy masę spadkową. Jeżeli w sprawie o dział spadku, spadek dzielony jest pomiędzy zstępnych , albo pomiędzy zstępnymi i małżonkiem, mają oni obowiązek zaliczyć na poczet schedy spadkowej otrzymane od spadkodawcy darowizny i zapisy windykacyjne.

Żeby zobrazować sprawę, podam przykład:

Spadkodawca pozostawił dwoje dzieci – syna i córkę. Spadkobiercy dziedziczą każde po ½.  W skład spadku po zmarłym wchodzi mieszkanie o wartości 300 000 zł.  Za życia spadkodawca, synowi w darowiźnie przekazał kwotę 100 000 zł.

Dokonując działu spadku, musimy wyliczyć schedę spadkową. W tym przypadku scheda spadkowa będzie wynosić – 300 000 zł + 100 000 zł = 400 000 zł.  Zatem na każde z dzieci przypada po 200 000 zł. Z uwagi na fakt, iż syn otrzymał już w darowiźnie kwotę 100 000 zł, w dziale spadku (przy podziale mieszkania)  otrzyma 100 000 zł, a jego siostra 200 000 zł. Przez to, że darowizna syna została zaliczona na poczet schedy spadkowej, udziały w spadku zostały wyrównane i każde z dzieci dziedziczy po 200 000 zł.

Inaczej sytuacja by wyglądała gdyby spadkobierca wyłączył darowiznę z zaliczenia na schedę spadkową.

Wówczas mieszkanie warte 300 000 zł byłoby jednym składnikiem w schedzie spadkowej. Rodzeństwo otrzymałoby po 150 000 zł każde. Darowizna uczyniona na rzecz syna, nie zostałaby wliczona do schedy spadkowej zgodnie z życzeniem spadkodawcy.

Resumując: zapis : „Spadkodawca oświadcza, że niniejsza darowizna jest zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową” ma doniosłe znaczenie przy dziale spadku.

A jak się ma zwolnieni ze schedy spadkowej przy zachowku?

Musisz wiedzieć, że zwolnienie z zaliczenia na poczet schedy spadkowej nie ma żadnego znaczenia przy wyliczeniu zachowku. Scheda spadkowa to sformułowanie przypisane do działu spadku. Kiedy ktoś udzieli Ci informacji, że zapis o zwolnieniu zaliczenia darowizny na poczet schedy spadkowej eliminuje zapłatę zachowku, to musisz wiedzieć, że się myli. Więcej o zachowkach i sposobach aby uniknąć ich zapłaty przeczytasz na blogu Mecenas Katarzyny Pluty www.zachowekbeztajemnic.pl