Stwierdzenie nabycia spadku

Małgorzata Woźniak30 lipca 20172 komentarze

W poprzednich postach wprowadziłam Cię w tematykę dotyczącą działu spadku, kolejne, to mam nadzieję, będą przydatne i praktyczne wiadomości, które wykorzystasz.

Przychodzi Klient do adwokata ….i co dalej? Prowadzę kancelarię prawa spadkowego, więc zdarza mi się często przyjmować Klientów, którzy swoją prośbę o poradę zaczynają tak: „Pani Mecenas zmarł mi tata/mama/brat/ siostra/dziadek/babcia etc. nie wiem co dalej mam zrobić, bo zostawili spadek … czy mogę tym spadkiem zarządzać?”

Co radzę w tym przypadku?

Trzeba przeprowadzić postępowanie, w którym sąd stwierdzi kto nabył po zmarłym spadek. Zamiast przeprowadzać sprawę w sądzie, możesz także u notariusza sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia.

Co to jest stwierdzenie nabycia spadku? Jak sama nazwa wskazuje – potwierdzenie kręgu spadkobierców uprawnionych do spadku. Zasadniczo spadek nabywasz z chwilą śmierci spadkodawcy jeśli jesteś spadkobiercą ustawowym. Jednakże nie wiesz, czy spadkodawca nie pozostawił testamentu, w którym do spadku powołał inne osoby, niekoniecznie Ciebie, czyli spadkobiercę ustawowego. Wówczas do dziedziczenia dojdą spadkobiercy testamentowi, a Tobie pozostanie możliwość dochodzenia zachowku.

Stwierdzić nabycie spadku może sąd, bądź notariusz aktem poświadczenia dziedziczenia, w tym drugim przypadku konieczna jest zgoda wszystkich spadkobierców.

Jeśli jesteś w takiej sytuacji, że nabyłeś spadek, nie powinieneś zwlekać z uzyskaniem dokumentu, który to potwierdzi  – tj. postanowienia sądu, bądź aktu poświadczenia dziedziczenia.

Co Ci będzie potrzebne aby wystąpić z wnioskiem do sądu?

  1. Akt zgonu spadkodawcy,
  2. Akty skrócone stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo ze spadkodawcą tj. w przypadku mężczyzn – odpis skrócony aktu urodzenia, a w przypadku kobiet, które zmieniły stan cywilny – akt skrócony małżeństwa,
  3. Testament, jeśli spadkodawca go pozostawił.

Wniosek składasz do sądu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Chodzi o faktyczne miejsce stałego pobytu, a nie meldunek. Np. jeśli spadkodawca przebywał domu opieki i tam zmarł, to sądem właściwym będzie sąd położenia właśnie tego domu opieki. W tych sprawach właściwość sądu jest wyłączna. Jeśli wniosek złożysz do sądu, który nie będzie właściwy, zostanie on przekazany według właściwości. Jeżeli miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy.

Co powinien zwierać Twój wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku?

  1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowany (sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy);
  2. oznaczenie rodzaju pisma (tj. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku);
  3. imię, nazwisko i adres składającego wniosek, PESEL (wnioskodawca);
  4. imiona, nazwiska i adresy osób uczestniczących w postępowaniu, pozostałych spadkobierców (uczestnicy)
  5. imię nazwisko oraz datę śmierci spadkodawcy;
  6. miejsce ostatniego zamieszkania spadkodawcy;
  7. podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika;
  8. określenie załączników.

Kiedy powinieneś wnieść wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Zasadniczo, w każdej chwili. Prawo do spadku nie ulega przedawnieniu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku może być przeprowadzone wiele lat po śmierci spadkodawcy. Jednakże zarówno stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku, co wynika z art. 1026 Kodeksu cywilnego. Wcześniej możesz uzyskać  orzeczenie jedynie wtedy, gdy wszyscy znani spadkobiercy złożyli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku jest stała i wynosi 55 zł (50zł – opłata stała i 5 zł tytułem opłaty za wpis do rejestru spadkowego), od jednej osobie zmarłej. Jeśli od chwili śmierci spadkodawcy do dnia rozprawy nie upłynęło 6 miesięcy, na rozprawie będziesz składał oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Opłata za złożone oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 50 zł. Tak więc koszt łączny jeśli sprawa zawiśnie przed sądem przed upływem 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy to 105 zł.

Postępowanie sądowe w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku ma za zadanie ustalić pełny krąg osób uprawnionych z tytułu dziedziczenia zarówno ustawowego, jak i testamentowego. Sąd zatem odbierze od Ciebie zapewnienie spadkowe. Co to jest zapewnienie spadkowe? Jest to rodzaj przesłuchania przed sądem. Sędzia zada m.in. pytania o  dane spadkodawcy, jego ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny spadkodawcy w chwili śmierci, czy pozostawił dzieci, czy posiadał dzieci pozamałżeńskie, przysposobione, czy ktoś został uznany za niegodnego dziedziczenia, czy ktoś odrzucał spadek, czy toczyły się inne sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, czy był sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia.

W ramach postępowania sąd będzie musiał ustalić czy spadkodawca nie pozostawił żadnego testamentu, dlatego zada Ci pytanie czy wg Twojej wiedzy spadkodawca pozostawił testament. Jeżeli pozostawił, sąd wezwie osobę w posiadaniu której testament się znajduje do jego wydania. Do udziału w postępowaniu zostaną wezwane wszelkie osoby, które mogą być spadkobiercami.

W przypadku braku innych osób uprawnionych z tytułu dziedziczenia, sąd za dowód będzie mógł uznać Twoje oświadczenie (zapewnienie spadkowe), iż nie są Ci znane inne osoby uprawnione. Oświadczenie to składasz pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Niezależnie od tego sąd może w ramach postępowania wezwać wszystkich potencjalnych spadkobierców do zgłoszenia się do postępowania. Wezwanie to nastąpi za pomocą ogłoszenia umieszczonego w piśmie poczytnym na całym obszarze Państwa i podanego publicznie do wiadomości w miejscu ostatniego zamieszkania spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty Jeżeli w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia nikt się nie zgłosi lub też zgłaszający się nie udowodnią swoich praw, wtedy też sąd wyda postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku na rzecz ujawnionych spadkobierców.

Ważne, jeśli nabywasz spadek, to masz 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź od złożenia oświadczenia przed notariuszem na to aby złożyć deklarację do Urzędu Skarbowego, że nabyłeś spadek i co nabyłeś w spadku. Ważne jest to dla tych osób, które należą do pierwszej grupy podatkowej, bo tylko one korzystają ze zwolnienia podatkowego. Jeśli tego nie uczynisz, będziesz musiał zapłacić podatek od spadku.

Umowa o dział spadku

Małgorzata Woźniak15 lipca 2017Komentarze (0)

Jako że w poprzednim wpisie wychwalałam prymat umowy o dział spadku nad sądowym działem spadku, czuję się w obowiązku przedstawić wzór takiej umowy, który możesz wykorzystać.

Przypomnę tylko, że umową o dział spadku, którą podpiszesz w zwykłej formie pisemnej nie możesz podzielić nieruchomości. Ale już samochód, skuter, wyposażenie mieszkania jak najbardziej [O tym, co to jest Dział Spadku przeczytasz tutaj >>].

 

UMOWA O DZIAŁ SPADKU

 

Zawarta w dniu 14 lipca 2017 roku w Warszawie pomiędzy:

 

  1. Anną Malinowską zam. …. przy ul….. legitymującą się d/o ……, PESEL;
  2. Dominikiem Nowakiem zam…. przy ul. ……legitymującym się d/o….., PESEL……..

zwanymi dalej „Stronami”.

 

    § 1

Strony oświadczają, że na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w ………………………………… z dnia ……………….. sygn. akt…………/zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza ……………………………………………..…………. w Kancelarii Notarialnej w …………………..………….……. Rep. nr ……………. z dnia ……………….……………… są spadkobiercami po (imię i nazwisko spadkodawcy) ………………..…………………………………… PESEL……………………………………………………, każdy w ½ części

 

    § 2

Strony zgodnie oświadczają, że z tytułu dziedziczenia o którym mowa w §1
są współwłaścicielami samochodu osobowego marki ……………o nr rejestracyjnym ………………., nr nadwozia ………………………….., rok produkcji ……………………… o wartości ……………………..zł .

    § 3

Strony zgodnie oświadczają, że dokonują zgodnie działu spadku i zniesienia współwłasności samochodu osobowego wymienionego w § 2, w ten sposób, że Anna Malinowska nabywa go na wyłączną własność z obowiązkiem spłaty na rzecz Dominika Nowaka kwoty …..w terminie 3 miesięcy od dnia podpisania niniejszej umowy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

 

    § 4

Umowa wchodzi w życie z chwilą jej zawarcia.

 

………………………..                                                                                                        ………………………..

 

Aby skutecznie  przeprowadzić dział spadku nie jest konieczne postanowienie sądu. Jeżeli spadkobiercy (współwłaściciele) są zgodni w jaki sposób rozporządzą składnikami spadku, mogą zawrzeć umowę o dział spadku.

Umowa o dział spadku wymaga formy notarialnej tylko wtedy, gdy przedmiotem podziału jest nieruchomość. Co do zasady w pozostałych przypadkach, może to być zwykła forma pisemna np. przedmiotem działu spadku jest samochód, środki pieniężne, spadkobiercy mogą podpisać umowę w zwykłej formie pisemnej, bez konieczności udawania się do notariusza (wzór umowy o dział spadku zamieszczę w kolejnych postach).

Nierzadko przedmiotem działu spadku jest przedsiębiorstwo, w takiej sytuacji umowa o dział spadku dla swej ważności wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Gdy w skład przedsiębiorstwa wchodzą nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu należy umowę o dział spadku sporządzić w formie aktu notarialnego.

W umownym dziale spadku spadkobiercy mogą:

  1. dokonać podziału spadku w naturze. Zgodnie z podziałem fizycznym poszczególne przedmioty majątkowe przypadają wszystkim spadkobiercom według ich udziałów w spadku. Można tu dokonywać ewentualnych dopłat i spłat na rzecz spadkobierców;
  2. przyznać cały spadek jednemu ze spadkobierców lub kilkorgu z nich. W takim przypadku pozostałym spadkobiercom należą się spłaty;
  3. sprzedać spadek osobie nie będącej spadkobiercą. Podział sumy uzyskanej ze sprzedaży następuje według udziałów spadkowych.

Te same sposoby obowiązują w sądowym dziale spadku.

Spłaty i dopłaty spadkobiercy mogą ustalić w sposób dowolny, wg własnego uznania, mogą także z nich całkowicie zrezygnować, wówczas jeden ze spadkobierców przejmuje udziały w spadku bez spłat i dopłat (to jest taka niby darowizna). Spłaty i dopłaty nie muszą mieć  odzwierciedlenia w udziałach spadkowych.

Niezbędnym warunkiem podziału spadku w sposób umowny jest zgoda spadkobierców. W braku zgody należy podziału dokonać w sądzie. Nie zawsze wymagana jest zgoda wszystkich spadkobierców, bowiem tylko część może się porozumieć co do przekazania swoich udziałów np. w nieruchomości, także nie dochodzi do całkowitego podziału spadku, jednak ilość spadkobierców zmniejsza się. Wówczas ci spadkobiercy, którzy przejęli udziały w nieruchomość powinni liczyć się z tym, że i tak będą musieli przejść postępowanie sądowe w celu dokonania całkowitego zniesienia współwłasności.

Gdy przedmiotem spadku jest nieruchomość, należy mieć na uwadze ograniczenia zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zatem przed dokonaniem fizycznego podziału nieruchomości należy sprawdzić czy podział taki jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wydzielone z jednej nieruchomości działki powinny mieć dostęp do drogi publicznej. Gminy określają minimalną powierzchnię działek np. 400 m2. Tak więc w sytuacji kiedy przedmiotem spadku jest działka o powierzchni np. 500 m2 nie będzie można dokonać fizycznego podziału tej działki, chyba że gmina przewiduje odstępstwa.

Sąd co do zasady dzieli cały majątek. Przedmiotem umownego działu spadku może być także część spadku.

Dział spadku nie jest obciążony żadnymi terminami. Zarówno w sądzie, jak i umownie można dokonać go w dowolnym terminie. Jednak odkładanie tego w czasie na pewno nie ułatwi sprawy, a niektórych przypadkach może spowodować dodatkowe problemy (np. umrą kojeni spadkobiercy i do działu spadku wejdzie nie kilka lecz kilkadziesiąt osób o zupełnie innych zapatrywaniach i pomysłach na podział spadku).

Sposoby działu spadku

Małgorzata Woźniak03 lipca 2017Komentarze (0)

Sposoby działu spadku - Małgorzata Woźniak - adwokatWskutek śmierci spadkodawcy, jego spadkobiercy zarówno testamentowi jak i ustawowi stają się właścicielami majątku – aktywów i pasywów. Ten stan nazywa się współwłasnością – każdy ze spadkobierców jest współwłaścicielem wszystkich przedmiotów wchodzących w skład spadku z osobna.

Aby wyjść ze współwłasności konieczne jest dokonanie działu spadku. W jaki sposób to zrobić?

Umowny dział spadku

Najprostszym rozwiązaniem jest umowny dział spadku bez konieczności uciekania się na drogę postępowania sądowego. Jednakże w tym przypadku, musisz uzyskać zgodę współwłaścicieli. Umowa może być zawarta w zwykłej formie pisemnej, jednak gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, konieczna jest forma aktu notarialnego.  Umową można dokonać także częściowego działu spadku jeśli spadkobiercy porozumieli się tylko co do niektórych składników majątku np. spadkobiercy w pierwszej kolejności dokonują podziału środków zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz pojazdów mechanicznych, w dalszej kolejności przeprowadzą podział nieruchomości.

Umowę o dział spadku może podpisać np. dwóch z trzech spadkobierców, kiedy to np. spadkobierca A przejmuje udział w spadku spadkobiercy B, w związku z czym we współwłasności pozostaje już tylko ze spadkobiercą C.

Kiedy nie ma szans na umowy dział spadku, pozostaje Ci postępowanie przed sądem.

Sądowy dział spadku

Każdy ze spadkobierców może wystąpić do sądu z wnioskiem o dział spadku. We wniosku należy wskazać składniki majątku spadkowego oraz propozycję podziału. Sąd nie jest jednak związany wnioskiem i może dokonać rozrządzenia w sposób jaki uzna za stosowne biorąc pod uwagę najlepszy interes uczestników postępowania, m.in. stan majątkowy spadkobierców, co istotne przy ustalaniu uczestników odpowiedzialnych za ewentualne spłaty; dotychczasowy sposób korzystania przez spadkobierców z przedmiotów należących do spadku np. sąd powinien przyznać nieruchomość tym ze spadkobierców, którzy w niej stale zamieszkują, czynią nakłady, interesują się, a nie tym, którzy zamierzają ją sprzedać i przez to wzbogacić się.

Przy sądowym dziale spadku możliwe są co do zasady trzy sposoby, które mogą być wykorzystywane niezależnie do różnych przedmiotów należących do spadku.

  1. Przyznanie przedmiotu na własność jednemu ze spadkobierców. Jeśli wartość przedmiotu mieście się w schedzie spadkowej – wówczas nie ma potrzeby spłacania pozostałych spadkobierców. Jeśli jednak sam przedmiot, lub suma przedmiotów przydzielonych jednemu ze spadkobierców przekracza wartość schedy – konieczne będzie „spłacenie” pozostałych uprawnionych.
  1. Fizyczny podział przedmiotu.
  2. Sprzedaż i podział kwoty uzyskanej ze sprzedaży.

W dalszej części mojego bloga szczegółowo zajmę się każdym ze sposobów podziału. Zapraszam Cię zatem do śledzenia bloga.

Co to jest dział spadku?

Małgorzata Woźniak03 lipca 2017Komentarze (0)

Dział spadku - Małgorzata Woźniak - adwokatJeśli trafiłeś na mojego bloga, to znaczy że albo zamierzasz rozdysponować swój majątek na wypadek śmierci (jednocześnie nie wyzbywając się dachu nad głową), albo otrzymałeś spadek i musisz go podzielić.

Dział spadku

Dział spadku jak łatwo można się domyślić, jest to podział majątku, który pozostawił po sobie spadkodawca po swojej śmierci. Na moim blogu będę pisać o sposobach działu spadku, o zaliczaniu darowizn na schedę spadkową, a w szczególności o przedmiotach należących do spadku np. czy nieruchomość obciążona kredytem wejdzie do działu spadku, czy można się zrzec zapisów, czy przedsiębiorstwo można podzielić i jak to należy zrobić etc.

Często słyszę od moich Klientów, że gdyby ojciec, matka rozdysponowali cały majątek przed swoją śmiercią, to nie trzeba by się teraz po sądach włóczyć. Ma to sens. Jednak z moich obserwacji wynika, że jakby przyszły spadkobierca nie podzielił, to i tak znajdzie się jakiś problem, bo albo podzieli nie równo, albo nie przekaże swojego majątku części spadkobiercom formalnie  i po jego śmierci zaczyna się zaliczanie darowizn, wyliczanie zachowków.

Tematyka dotycząca działu spadku mimo, że w kodeksie postępowania cywilnego zawiera się w kilku artykułach, to w praktyce przysparza wielu kłopotów. Ja te kłopoty postaram się Wam opisać na moim blogu.