Odrzucenie spadku a polisa na życie

Małgorzata Woźniak02 grudnia 2018Komentarze (0)

Jakiś czas temu Klientka zadała mi pytanie, takiej o to treści:

Witam,  zmarła moja mama pozostawiając po sobie spore długi w bankach. Odrzuciłam spadek, moje dzieci również. Po 3 miesiącach dowiedziałam się, że mama miała polisę na życie, w której mnie uposażyła. Czy przyjmując polisę nie będę miała problemów z bankami??? (…) Co się jednak dzieje w przypadku kiedy jestem uposażona – chcę wybrać środki z polisy, obawiam się jednak że tym samym przejmę długi… bardzo proszę o pomoc, nie wiem co robić.

O polisie na życie pisałam tutaj.

Przyjęcie środków z polisy na życie z automatu nie czyni Cię odpowiedzialnym za długi spadkowe.

Środki z polisy nie wchodzą do spadku, do ich pobrania jest uprawniona osoba wskazana imiennie przez właściciela polisy, która może w ogóle nie należeć  do kręgu spadkobierców ustawowych.

Odrzucenie spadku i pobranie środków z polisy przez uposażonego to zupełnie dwie różne instytucje.

Uposażony będący spadkobiercą, który odrzuca spadek, a pobiera pieniądze z polisy, nie odpowiada za długi spadkowe. Nie będzie zobowiązany do zwrotu wypłaconych środków z polisy, nie będzie też zobowiązany do spłacania długów spadkowych środkami z polisy.

Reasumując – autorka pytania, która odrzuciła spadek, a pobrała środki z polisy, nie powinna obawiać się będzie musiała spłacać długi spadkodawcy w bankach.

Dział spadku a zawezwanie do próby ugodowej

Małgorzata Woźniak21 października 2018Komentarze (0)

Jak wiesz stoję na stanowisku, że ugoda, jest zawsze lepsza od długiego, skomplikowanego procesu sądowego. Ugodę dotyczącą spadku możesz zawrzeć u notariusza, a także przed sądem w sprawie o dział spadku. Ostatnio natomiast praktykowałam zawarcie ugody składając wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przed sądem. Obawiałam się, jak sąd potraktuje mój wniosek, bowiem opinie w tym temacie są różne – wskazuje się, że ugody o dział spadku w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej zawrzeć nie można. Jednak udało się!

Dlaczego zdecydowałam się na wezwanie spadkobierców przed sąd do próby ugodowej?

Uzasadnienie jest dość prozaiczne – moi Klienci chcieli ponieść jak najniższe koszty ugody, a także chcieli sprawę zakończyć szybko. Rozważaliśmy złożenie zgodnego wniosku o dział spadku – jednak oczekiwanie na sprawę, pomimo ugodowego nastawienia spadkobierców na zakończenie sprawy, wynosi kilka miesięcy. Najłatwiej byłoby ugodę zawrzeć u notariusza, jednak przy dziale spadku nieruchomości wartej kilkaset tysięcy złotych, taksa notarialna wynosi kilka tysięcy złotych.

Dlatego zdecydowałam się na złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. W Warszawie na rozpatrzenie wniosku czeka się ok. miesiąc. Opłata od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej dla roszczeń o wartości ponad 10 000 złotych obecnie wynosi 300 złotych (do wejścia w życie ustawy z dnia  10 września 2015 roku o o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów – opłata wynosiła 40 złotych).

Postępowanie przed sądem jest mocno odformalizowane. Sąd zapyta strony czy wyrażają zgodę na zawarcie ugody. Jeśli wszyscy wyrażą na to zgodę, sąd zredaguje treść ugody.

Ugoda, po zatwierdzeniu jej przez Sąd, ma moc wyroku sądowego, zatem pod względem prawnym ma taki sam skutek, jak postanowienie o dziale spadku.

Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej możesz złożyć do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania jednego z uczestników. To jest ułatwienie względem postępowania o dział spadku, które można wszcząć tylko w sądzie właściwym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (ewentualnie na uzasadniony wniosek uczestników sprawa o dział spadku może zostać przekazana sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy).

Reasumując: zawezwanie do próby ugodowej to szybsza, tańsza wersja ugody w sprawie o dział spadku.

*****

Więcej artykułów o dziale spadku znajdziesz TUTAJ >>

Dział spadku a testament

Małgorzata Woźniak02 czerwca 2018Komentarze (0)

Jak już zapewne wiesz, na masę spadkową składają się aktywa, czyli domy, działki, samochody, meble, dzieła sztuki, biżuteria etc., oraz pasywa tj. długi – kredyty, pożyczki etc.

Spadkodawca, sporządzając testament może powołać jednego spadkobiercą, ale też może powołać kilku spadkobierców wskazując, iż będą dziedziczyć po nim w określonych ułamkach np. po ½, po ¼ etc. Po śmierci spadkodawcy każdy ze wskazanych w testamencie, staje się współwłaścicielem spadku w określonym ułamku.

W przypadku kiedy spadkodawca w testamencie wskazuje co ma przypaść poszczególnym spadkobiercą np. córce – dom, synowi działka, niestety sąd nie orzeknie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku zgodnie z wolą spadkodawcy. Sąd oszacuje wartość poszczególnych składników majątkowych i stosownie do wartości tych składników ułamkowo określi udział w spadku spadkobierców. Np. jeśli dom dla córki będzie wart – 300 000 PLN, a działka dla syna ma wartość 200 000 PLN, to sąd ustali, że córka dziedziczy w 3/5 części spadku, a syn w 2/3 spadku. Finał jest taki, że zarówno córka i syn będą współwłaścicielami i działki i domu.

W dziale spadku natomiast wola zmarłego przeznaczająca danym osobom ściśle określone rzeczy lub prawa może być traktowana jako wskazówka co do podziału spadku, jeśli spadkobiercy nie będą mogli się porozumieć. Wola ta wprawdzie nie wiąże sądu, ale jeśli dzieci zmarłego nie są w stanie się podzielić poszczególnymi rzeczami, to ostatecznie sąd weźmie pod uwagę wolę zmarłego. Wola zmarłego powinna działać na morale spadkobierców.

Spadkodawca, który chce po swojej śmierci pozostawić spadkobiercą poszczególne składniki swojego majątku może sporządzać zapisy testamentowe zwykły bądź windykacyjny.

Zapis zwykły można sporządzić samodzielnie w testamencie pisemnym.

Zapis windykacyjny można zamieścić tylko w testamencie sporządzonym przez notariusza.

Zapis windykacyjny polega na tym, że zapisobierca staje się właścicielem rzeczy w chwili śmierci spadkodawcy. To oznacza, że nie musi żądać od spadkobiercy przeniesienia własności.

Musisz jednak pamiętać, iż zapis nie jest też działem spadku. Jednakże zapis, szczególnie windykacyjny pozwala zrealizować w sposób konkretny wolę spadkodawcy.

Reasumując: sporządzając testament zwykły nie określaj w nim co ma komu ze spadkobierców przypaść. Natomiast warto abyś zastanowił się na poczynieniem zapisów, na podstawie których przekażesz konkretnym osobom, konkretne przedmioty majątkowe. Szczególnie atrakcyjny moim zdaniem jest w tym wypadku zapis windykacyjny.

W sprawie o dział spadku możesz wnosić o rozliczenie nakładów poczynionych na nieruchomość, która jest przedmiotem spadku. Ale czy w każdym przypadku otrzymasz zwrot równowartości poczynionych nakładów?

Podstawę prawną zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomość stanowi art. 207 kc zgodnie, z którym „pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną”

Przez wydatki i ciężary należy rozumieć wszelkiego rodzaju wydatki na nieruchomość, zarówno nakłady konieczne związane z normalną eksploatacją rzeczy, jak i inne nakłady i obciążenia. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że współwłaściciel, który dokonał nakładów koniecznych na nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności, nie może żądać zwrotu wartości tych nakładów, odpowiadających udziałowi pozostałych współwłaścicieli w całości nieruchomości, jeżeli w drodze podziału nie korzystają oni z tej części nieruchomości, na którą zostały te nakłady dokonane – uchwała SN z dnia 8 stycznia 1980 r., III CZP 80/79, OSNCP 1980, nr 9, poz. 157.

W literaturze zwrócono także uwagę, że rozliczenia z tytułu nakładów dotyczą tylko nakładów poczynionych zgodnie z zasadami zarządu rzeczą wspólną, a więc za zgodą większości – nakłady konieczne, lub wszystkich współwłaścicieli – inne nakłady ( art. 199 kc-202 kc).

Dla przykładu jeśli w sprawie o dział spadku występujesz o rozlicznie nakładów poczynionych na nieruchomości, która ma przypaść po podziale na twoją rzecz i wyłącznie ty z tych nakładów korzystałeś, to sąd powinien oddalić roszczenie. Dodatkowo jeśli prace remontowe (nakłady), zostały wykonane bez jakikolwiek konsultacji z pozostałymi spadkobiercami, to w oczywisty sposób doszło do naruszenia dyspozycji z art. 199 kc – 202 kc regulujących zasady prawidłowego zarządu rzeczą wspólną.

Sąd nie powinien obciążać spadkobierców kosztami nakładów, z których nigdy nie korzystali i które po zniesieniu współwłasności nie zostaną przyznane na ich własność. Musisz zauważyć, iż Sąd ustala skład i wartość spadków według stanu z daty ich otwarcia, a więc z daty śmierci spadkodawcy, nakłady poczynione po tej dacie nie powinny być rozliczane.

Reasumując, jeśli dokonujesz nakładów na nieruchomości, która jest przedmiotem spadku, nie otrzymasz zwrotu tych nakładów gdy:

– nakładów dokonałeś po śmierci spadkodawcy;

– nakłady służyły tylko tobie, bo mieszkałeś na tej nieruchomość, bądź z niej korzystałeś,

– nieruchomość w dziale spadku ma przypaść tobie.

Stwierdzenie nabycia spadkuObserwując statystyki mojego bloga, widzę, że najczęściej czytasz wpisy dotyczące stwierdzenia nabycia spadku.

Dużą popularnością cieszy się wpis, w którym umieściłam wzór wniosku o stwierdzenie nabycia spadku Zobacz.

To zainteresowanie wynika m.in. z tego, że na moim blogu większość wpisów na chwilę obecną dotyczy właśnie kwestii związanych ze stwierdzeniem nabycia spadku. Zapytasz – dlaczego? – skoro blog, przynajmniej z nazwy ma dotyczyć kwestii związanych z działem spadku. Otóż dlatego, że nie można pisać o dziale spadku bez stwierdzenia nabycia spadku. Tak samo w praktyce. Nie można przeprowadzić sprawy o dział spadku, nie mając postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym to sąd określi w jakich częściach spadkobiercy dziedziczą spadek.

Zauważyłam, że często jest problem z rozróżnieniem stwierdzenia nabycia spadku i działu spadku tj. kiedy sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku już wydaje Ci się, że masz podzielony spadek i wiesz co jest Twoje, a co innych spadkobierców. Niestety tak nie jest, postanowienie stwierdzające nabycie spadku określi tylko ułamek, w którym dziedziczysz. Na sprawie o stwierdzeniu nabycia spadku mowy nie ma o tym co wchodzi w skład spadku.

Jeśli śledzisz moje wpisy, zapewne potrafisz już samodzielnie sporządzić wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, jak też wniosek połączony z działem spadku Zobacz. Wiesz, że w jednym postępowaniu można przeprowadzić stwierdzenie nabycia spadku po kilku spadkodawcach Zobacz. Są to podstawowe informacje, które pozwolą Ci zainicjować postępowanie, które jeśli skończy się i zostanie wydane postanowienie, otworzy Ci drogę, to dalszych działań tj. działu spadku :))) Dlatego tak ważne jest stwierdzenie nabycia spadku!

W następnych postach będę pisać o komplikacjach, które mogą Cię spotkać w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku tj. kiedy pojawi się testament np. ustny, bądź testament, który wg Ciebie jest nieważny, bo sporządzony w stanie wyłączającym świadomość. Takich spraw, w których kwestionowany jest testament jest coraz więcej, dlatego postaram się Ci je przybliżyć. Dzięki temu będziesz mógł podjąć decyzję, czy kwestionować testament, czy warto wikłać się w długi proces, czy też lepiej od razu wystąpić np. o zachowek. Są także testamenty – zapisy windykacyjne, na podstawie których spadkodawca nie rozporządza całym spadkiem. Dlatego też, zakończenie sprawy z zapisem windykacyjnym jest konieczne, aby iść dalej tj. rozpocząć sprawę o dział spadku.

No i oczywiście oprócz spraw dotyczących cały czas, chcąc nie chcąc stwierdzenia nabycia, będę pisać o dziale spadku.